مطالعه فرونشست زمین در اثر افت تراز آبخوان (مطالعه موردی: دشت‌های کرج و هشتگرد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آبیاری و آبادانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 رئیس گروه تلفیق و بیلان شرکت آب منطقه‌ای البرز

3 مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای البرز

4 رئیس گروه تحقیقات کاربردی شرکت مدیریت منابع آب ایران.

چکیده

فرونشست زمین یکی از مسائل دامن‌گیر طبیعت بوده‌است و باعث خسارت‌های بعضاً جبران‌ناپذیری بر محیط‌زیست می‌شود. تحقیق حاضر با درک ضرورت این موضوع و براساس شواهد عینی فرونشست در دشت‌های استان البرز، این پدیده را در دشت‌های واقع در غرب استان البرز مورد مطالعه قرار داد. روشهای مورد استفاده در این پژوهش بر پایه آمار و اطلاعات GPS دائمی ایستگاه نجم‌آباد، آنالیز اطلاعات راداری و همچنین ترازیابی نقطه‌نشان‌های شبکه پیزومتری است. بعد از استخراج میزان فرونشست و تهیه نقشة رستری آن در سطح کل منطقه مورد مطالعه، نتایج با مقادیر برداشت چاه‌های بهره‌برداری و همچنین افت تراز آبخوان، تطبیق داده شد و مشخص شد که میزان فرونشست از این پارامترها بشدت تأثیر می‌پذیرد و حتی طبق اطلاعات شبکه ژئودینامیک کشور، نوسانات فصلی تراز آبخوان منجر به تغییرات نوسانی در تراز زمین نیز می‌گردد و براساس سری زمانی تراز سطح زمین ثبت شده در GPS دائمی نجم‌آباد، دامنه نوسانات فصلی تراز زمین در طول زمان کاهش یافته است که محققین این امر را به کاهش خاصیت الاستیک لایه‌های آبخوان در اثر تجربه تنش‌های پیش‌تحکیمی بالاتر نسبت دادند. نتایج آنالیز راداری و ترازیابی نقطه‌نشان‌های پیزومتری نشانگر نرخ بیشینه فرونشست سالانه بترتیب تا حدود 15 و 20 سانتی‌متر در سال بودند که این میزان فرونشست بسیار بالاست و برای مقابله با خسارات احتمالی، باید نسبت به اقدامات پیشگیرانه بویژه در حوزة مدیریت منابع آب اقدام شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Land Subsidence due to Aquifer Water Level Decline (Case Study: Karaj and Hashtgerd Plains)

نویسندگان [English]

  • Ali Sadrzadeh 1
  • Firouz Ghasemzadeh 2
  • Saeed Naghdi 3
  • Mojtaba Noury 4
1 Department of Irrigation and Reclamation
2 Head of Water Resources Balance & Combination Group, Alborz Regional Water Authority, Karaj, Iran.
3 Director of Water Resources Studies, Alborz Regional Water Authority, Karaj, Iran.
4 Head of Applied Research Group, Iran Water Resources Management Company, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The land subsidence is an important environmental issue that sometimes causes irreversible damages to the environment. Understanding the necessity of this issue and observing the field evidences of subsidence in the plains of Alborz province, current study was carried out in plains located west of the Alborz province. The methods used in this research are based on the permanent GPS data of NajmAbad station, radar data analysis and leveling of groundwater piezometric network.After extracting subsidence values and generating its raster map in the study area, the resulted map was overlaid by map of annual volume of water obtained from wells and also the map of head reduction of the aquifer. The results indicated that subsidence is strongly influenced by these parameters and even according to data of geodynamic network, seasonal fluctuations of aquifer table cause to fluctuation of the earth's surface. Based on the time series of the elevation of earth's surface, recorded on Najmabad's permanent GPS, the magnitude of seasonal fluctuations in the earth's surface has decreased during time. It was inferred that the reduction in fluctuations is related to the reduction of elasticity of earth layers, due to experiencing of higher pre-consolidation pressures. The results of radar data analysis and leveling of piezometers indicated, respectively, subsidence values up to 15 and 20 centimeters per year. The resulted values are very significant and in order to deal with potential risks, the preventive actions especially in the area of water resources management must be done.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Subsidence
  • Hashtgerd Plain
  • Karaj Plain
  • Radar interferometry
  • Leveling of Piezometers

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 28 مهر 1397
  • تاریخ دریافت: 08 شهریور 1397
  • تاریخ بازنگری: 09 مهر 1397
  • تاریخ پذیرش: 28 مهر 1397
  • تاریخ اولین انتشار: 28 مهر 1397