فرصت ها و محدودیت‌های سازگاری با آب شور در کشاورزی (کاربرد موردی در محدوده مطالعاتی مه ولات-فیض آباد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فردوسی مشهد،دانشکده کشاورزی،گروه علوم و مهندسی آب،مشهد،ایران

چکیده

با توجه به چالش‌های فزاینده ناشی از رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع آب شیرین، بهره‌گیری از آب‌های شور به‌عنوان رویکردی پایدار برای تأمین نیازهای آبی در مناطق خشک و نیمه‌خشک، نظیر دشت فیض‌آباد–مه‌ولات، اهمیت روزافزونی یافته است. بررسی‌های هیدروژئولوژیکی این منطقه نشان می‌دهد که میزان هدایت الکتریکی آب‌های زیرزمینی (در بازه 3/1 تا 4/6 دسی‌زیمنس بر متر) شرایط استفاده اقتصادی از این منابع را در دو حوزه اصلی فراهم می‌سازد: نخست، در کشاورزی مقاوم به شوری با بهره‌گیری از گیاهان سازگار و دوم، در آبزی‌پروری از طریق پرورش گونه‌های مقاوم. این پژوهش در دو بخش مکمل طراحی شده است. بخش نخست به بررسی کاربرد آب شور در سطح مزرعه و ارزیابی هم‌زمان ظرفیت‌های کشاورزی و آبزی‌پروری اختصاص دارد که نتایج آن در قالب یک ماتریس تلفیقی «تولیدات کشاورزی–آبزی‌پروری» ارائه شده و پیامد آن حرکت به سوی توسعه پایدار اقتصادی–محیطی در منطقه است. در بخش دوم، با به‌کارگیری روش تحلیل سلسله‌مراتبی خاکستری، راهکارهای بهره‌برداری از آب شور مورد اولویت‌بندی قرار گرفته و نتایج در قالب جدول رتبه‌بندی ارائه گردیده است. این یافته‌ها می‌توانند به‌عنوان مبنایی علمی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در راستای ارتقای امنیت غذایی و پایداری منابع آب در مناطق مشابه مورد استفاده قرار گیرند.





کلمات کلیدی: آب شور، دشت فیض‌آباد- مه ولات، آبزی‌پروری، توسعه پایدار.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Opportunities and Limitations of Adaptation to Saline Water in Agriculture (Case Study in the Mehowlat-Feyzabad Study Area)

نویسنده [English]

  • Saeed Taheri
Ferdowsi University of Mashhad, Faculty of Agriculture, Department of Water Science and Engineering, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Given the challenges posed by population growth, climate change, and freshwater scarcity, the use of saline water as a sustainable solution for meeting water demands in arid and semi-arid regions—such as the Feyzabad-Mahvelat plain—has gained attention. Hydrogeological studies in this area indicate that the electrical conductivity of groundwater (1.3 to 6.4 dS/m) allows for the economically viable use of saline water in salt-tolerant agriculture (e.g., adapted crops) and aquaculture (cultivating resilient species). This research consists of two parts: the first examines the application of saline water at the farm level, while the second prioritizes saline water utilization strategies using Grey Relational Analysis. The results of the first section are presented as an agricultural-aquaculture production matrix, contributing to sustainable economic and environmental development in the region. The findings of the second section include a priority table of expected strategies for developing saline water-based agriculture.



Keywords: Saline water, Feyzabad-Mahvelat plain, Aquaculture, Sustainable development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Saline water
  • Feyzabad-Mahvelat plain
  • Aquaculture
  • Sustainable development